Bir imalat resminde her ölçüye ayrı tolerans yazmak hem resmi okunmaz hale getirir hem de gereksiz maliyet doğurur. Bunun yerine genel tolerans notu kullanılır: özel tolerans verilmemiş tüm ölçüler bu sınıfa tabi olur.
ISO 2768 iki bölümden oluşur
- ISO 2768-1 — doğrusal ve açısal ölçüler için genel toleranslar.
Sınıflar:
f(hassas),m(orta),c(kaba),v(çok kaba). - ISO 2768-2 — geometrik toleranslar (düzlemsellik, diklik, simetri vb.).
Sınıflar:
H,K,L.
Resimde tipik gösterim: ISO 2768-mK
Standart numaraları ve sınıf harfleri yaygın kullanımdan verilmiştir. Uygulamadan önce standardın güncel baskısını doğrulayın.
Sınıf seçimi
Sınıfı parçanın fonksiyonu belirler, alışkanlık değil:
| Durum | Önerilen başlangıç |
|---|---|
| Sac muhafaza, kapak, braket | c veya m |
| Talaşlı genel makine parçası | m |
| Yataklama, geçme, hassas montaj yüzeyi | f — ve kritik ölçülere ayrıca tolerans |
| Kaynaklı konstrüksiyon | c, ayrıca ISO 13920 değerlendirilmeli |
Genel tolerans neyi kapsamaz
Genel tolerans notu, fonksiyon açısından kritik ölçüleri kapsamamalıdır. Şu ölçülere her zaman ayrıca tolerans yazın:
- Yatak ve rulman oturma çapları
- Sızdırmazlık yüzeyleri
- Montajda konumu belirleyen delik merkezleri (tercihen konum toleransı ile)
- Geçme gerektiren mil–delik çiftleri
Maliyet etkisi
Tolerans daraldıkça maliyet doğrusal değil, hızlanarak artar: daha yavaş kesme, ek işlem, daha sık ölçüm ve yüksek ret oranı. Sıkı tolerans yalnızca fonksiyon gerektiriyorsa kullanılmalıdır. Tasarım gözden geçirmede sorulacak soru şudur: "Bu ölçü 0,1 mm yerine 0,3 mm sapsa ürün çalışmaz mı?"
ISO mu ASME mi
İki sistem de kullanılabilir; karıştırılmamalıdır. Belirleyici olan, parçanın üretileceği ve kullanılacağı pazardır. Seçilen standart resmin başlık bloğunda açıkça yazılmalıdır. GD&T uygularken ISO 1101 ve ASME Y14.5 bazı sembollerde farklı yorum getirir; aynı resimde iki sistemi karıştırmak kabul/ret tartışması doğurur.